Contact: info@deparken.nl

Rijksbeschermd stadsgezicht

Een wijk met karakter

De Parken is in augustus 2005 aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht. Apeldoorn telt in totaal vijf beschermde gezichten. Naast De Parken zijn dat de Metaalbuurt, de Indische buurt, Hoog Soeren en Wiesel. Dit zijn gemeentelijk beschermde gezichten. Dat wil zeggen dat ze beschermd zijn door de gemeente gezien de cultuurhistorische waarde en kwaliteiten van het gebied voor de gemeente. De Parken was vóór de rijksbescherming eveneens gemeentelijk beschermd. Met de rijksbescherming is de waarde van de wijk op nationaal niveau erkend. De Parken behoort daarmee tot de ruim 350 beschermde stadsgezichten die Nederland rijk is. De aanwijzing tot beschermd gezicht is gebaseerd op een zogenoemde redengevende beschrijving. Zo’n beschrijving gaat in op de historie van het gebied, de ruimtelijke karakteristieken en geeft een motivatie waarom het voor bescherming in aanmerking komt.

Van het rijksbeschermd gezicht De Parken is door het team Cultuurhistorie een folder uitgegeven. Deze kunt u (gratis) aanvragen via cultuurhistorie@apeldoorn.nl of via 055-5802482.

 

Lees hier onder meer over:

Hoe instandhouden
Met de aanwijzing van De Parken tot rijksbeschermd stadsgezicht hebben de gemeente Apeldoorn en de rijksoverheid aangegeven dat zij de cultuurhistorische waarden willen behouden en uitgangspunt willen laten zijn voor nieuwe ontwikkelingen in het gebied. Er is een aantal instrumenten waarmee de bescherming van een gebied bewerkstelligd kan worden. Het bestemmingsplan is een belangrijk instrument in de zorg voor de instandhouding van het gezicht.

Ter bescherming van een stads- of dorpsgezicht stelt de gemeenteraad een beschermend bestemmingsplan op. Hierin vindt de doorvertaling van de historische waarden plaats. Daarin staan bijvoorbeeld gedetailleerde regels over rooilijnen, ruimteprofielen en omvang en plaatsing van bebouwing.
Om grip op de bebouwing te houden en de verschijningsvorm van het gezicht te waarborgen, is op basis van het ‘Besluit bouwvergunningvrije en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken’ bouwvergunningvrij bouwen in rijksbeschermde stads/dorpsgezichten niet mogelijk. Voor deze bouwwerken is dan een lichte bouwvergunning nodig. Denkt u hierbij bijvoorbeeld aan schuurtjes. Om dezelfde reden is voor het slopen van bouwwerken in het stadsgezicht naast de gebruikelijke sloopvergunning ook een vergunning op basis van de Monumentenwet nodig. Dat geldt voor alle bouwwerken, dus ook de niet-monumentale. Bij die laatste categorie wordt niet zozeer gekeken naar wat er gesloopt wordt, maar naar wat er voor terugkomt. Ook vanuit welstand wordt rekening gehouden met de historische waarden van het gebied. Maar voor het instandhouden van de cultuurhistorische kwaliteiten van De Parken is betrokkenheid van bewoners ook heel belangrijk.

Monumenten
Net als bij stads- en dorpsgezichten is er ook bij monumenten een onderscheid tussen rijksbeschermd en gemeentelijk beschermd. Apeldoorn telt op dit moment 157 rijksmonumenten, 42 rijksarcheologische monumenten en 519 gemeentelijke monumenten. Daarnaast kent de gemeente Apeldoorn ook beeldbepalende panden. Dit zijn panden die in belangrijke mate het beeld van hun omgeving ondersteunen. Alleen panden in de beschermde stads- en dorpsgezichten kunnen voor deze status in aanmerking komen. Vrijwel alle beeldbepalende panden staan in De Parken (176 in totaal).

Niet iedere gemeente kent gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden, of breder: heeft een monumentenbeleid. In Apeldoorn is dat er dus wel en is een monumentenverordening opgesteld op basis waarvan panden op gemeentelijk niveau beschermd kunnen worden. Hierin zijn ook zaken geregeld als bijvoorbeeld de wijze van beschermen van panden en gebieden, monumentenvergunningen en de Cultuurhistorische Adviescommissie. Rijksmonumenten en rijksbeschermde gebieden worden beschermd op basis van de Monumentenwet 1988.
Voor de diverse monumenten zijn schildjes als herkenningsteken ontworpen. Gemeentelijke monumenten herkent u aan de groen-witte kleur. Het stelt een huis in het groen voor. Daarom behoort de punt van het schildje naar boven te wijzen. Dit in tegenstelling tot de blauw-witte schildjes voor rijksmonumenten die met de punt naar beneden wijzen. Overigens zult u in De Parken weinig blauw-witte schildjes aantreffen – niet omdat er geen rijksmonumenten zijn, maar omdat deze alleen voor een selectief aantal monumenten gebruikt mag worden. Het schildje voor een beeldbepalend pand lijkt op dat van een gemeentelijk monument. Het is overwegend groen, met in het midden witte contouren van drie huisjes als symbool voor het beelddragende karakter.
De huidige monumenten zijn nagenoeg alle gebouwd vóór 1940. In Apeldoorn wordt op dit moment, in navolging van het rijk, het naoorlogse erfgoed in beeld gebracht. Mogelijk dat daar nieuwe monumenten uit voortkomen. We hebben het dan over bouwkunst uit 1940-1970. Dat is relatief jong en het is daarom niet voor iedereen direct duidelijk waarom deze gebouwen zo waardevol zijn. Velen hebben de panden nog gebouwd zien worden. Toch is het belangrijk er nu iets mee te doen omdat veel van deze panden in rap tempo verdwijnen.

Monumenten wijzigen
Doel van het beschermen van panden is het behouden van het pand. Daarom is naast een eventuele bouwvergunning een monumentenvergunning nodig voor het wijzigen van een monument. Een monumentenvergunning is een extra toets waarbij gekeken wordt of de wijziging geen afbreuk doet aan de cultuurhistorische waarden van het pand.  Een dergelijk plan wordt daarom voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) waarin dan een monumentendeskundige plaats heeft. De CRK is overigens niet de commissie die adviseert of een pand al dan niet voor een monumentenstatus in aanmerking komt. Hierover adviseert de Cultuurhistorische Adviescommissie. Zij adviseren over allerlei zaken die, de naam zegt het al, de cultuurhistorie aangaan. De commissie vergadert ca. 6x per jaar. De vergaderingen zijn openbaar, dus u bent altijd welkom om de vergadering bij te wonen. De agenda wordt ca. anderhalve week van te voren gepubliceerd in Weekend Totaal en de stukken liggen dan ter inzage in het stadswarenhuis.

 

Subsidies voor monumenten

De gemeente Apeldoorn heeft een subsidieregeling voor onderhoud en restauratie van monumenten. In 2005 heeft de gemeenteraad vanwege bezuinigingen besloten voorlopig geen budget beschikbaar te stellen voor restauratie. Wel is er nog budget voor subsidie voor onderhoud van gemeentelijk monumenten. Voor subsidiabele onderhoudswerkzaamheden aan gemeentelijke monumenten komt u ook in aanmerking voor een bijdrage van de Provincie Gelderland.
Bron: teksten van het team Cultuurhistorie van de gemeente Apeldoorn

Back To Top